آموزش یار جمعه 9 آذر 1397 01:18 ق.ظ نظرات ()
منبع

مفهوم عدالت در حقوق-دریافت پایان نامه ها

از خواسته­ها و آرزوهای دیرینه بشر عدالت و دادگری می­باشد.[1] عدالت «فضیلتی است که نظام طبیعت بر آن مبتنی است و بشر سعادت پایدار خود را متکی به استقرار آن می­‌داند و آن را به عنوان معیاری لازم­الاحترام جهت حاکمیت بر امور و سلوک و رفتار فردی و اجتماعی خود طلب می­کند»؛[2] «بدون تحلیل مفهوم عدالت، تحلیل مفهومی حقوق بشر، اعم از حق­های ماهوی و یا رویه­‌ای مقدور» نخواهد بود.[3]

پس در تعریف عدالت می‌توان گفت: «فضیلتی است که به موجب آن باید به هر کس آنچه را که حق اوست، داد».[4] عدالت ارزش بنیادینی است که چارچوب هنجاری برای حقوق بشر فراهم می­کند. حقوق بشر رویه­ای جز ‌ترجمان عدالت طبیعی نیست.[5]

در نظام حقوقی نیز به عدالت عنوان کمال مطلوب، از یک سو، همراه با قواعد، ایجاد حق و تکلیف می­کند و از سوی دیگر، فرض بر این است که اجرای این قواعد موجب تحقق و گسترش آن خواهد شد.[6] در معنای خاص منظور از عدالت، عدالت قضایی است؛ عدالت قضایی به این معناست که نتیجه قضاوت رسیدن حق به حق­دار باشد.[7] عدالت قضایی موجب ایجاد امنیت و آشتی اجتماعی در جامعه می­گردد. «دولت برای حفظ نظام عمومی و ایجاد آرامش اجتماعی ناگزیر است تا حد امکان قواعد حقوق را با عدالتی که نزد مردم، محترم است سازگار کند».[8]

[1]. محمود، کاشانی، استانداردهای جهانی دادگستری: نقد و بررسی قانون دادگاه­های عمومی و انقلاب، چاپ دوم، تهران، میزان، 1383، ص 9.

[2]. محمد، هاشمی، «بررسی مفاهیم عدالت و انصاف از دیدگاه قانون اساسی جمهوری اسلامی»، مندرج در: حقوق بشر و مفاهیم مساوات انصاف و عدالت، محمد آشوری و دیگران، چاپ نخست، تهران، دانشگاه تهران، 1383، ص176.

[3]. محمد قاری، سید فاطمی، «تحلیل مفاهیم کلیدی حقوق بشر معاصر حق، تعهد،آزادی برابری و عدالت»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 33- 34، 1380، ص 265.

[4]. ناصر، کاتوزیان، «حقوق و عدالت»، مجله نقد و نظر، شماره دهم و یازدهم، بهار و تابستان 1376، ص 37.

.[5] محمد قاری، سید فاطمی، «تحلیل مفاهیم کلیدی حقوق بشر معاصر حق، تعهد،آزادی برابری و عدالت»، پیشین، ص 265.

[6]. محمد، هاشمی، «بررسی مفاهیم عدالت و انصاف از دیدگاه قانون اساسی جمهوری اسلامی»، پیشین، ص 176.

[7]. محمد علی، فروغی، سیر حکمت در اروپا: از زمان باستان تا مائه هفتم، تهران، زوار، 1384، ص 43.

[8]. ناصر، کاتوزیان، «حقوق و عدالت»، پیشین، ص 47.